ABD ile İran Arasında 60 Günlük Mutabakat İhtimali Gündemde

ABD ile İran arasında yürütülen temaslarda 60 günlük geçici bir mutabakat ihtimali uluslararası gündemin öne çıkan başlıklarından biri haline geldi. ABD merkezli Axios’un aktardığına göre Washington ile Tahran, ateşkes sürecinin uzatılması, Hürmüz Boğazı’nın yeniden güvenli geçişe açılması ve İran’ın nükleer programına ilişkin müzakerelerin başlatılması gibi başlıkları içeren bir taslak üzerinde çalışıyor. Ancak metnin henüz nihai hale gelmediği, taraflar arasında bazı kritik konularda görüş ayrılıklarının sürdüğü belirtiliyor.

ABD Başkanı Donald Trump, İran ile yapılması beklenen anlaşmaya ilişkin yaptığı açıklamalarda sürecin tamamen sonuçlanmadığını vurguladı. Trump, anlaşmanın henüz tam olarak müzakere edilmediğini belirterek eleştiriler için erken olduğu mesajını verdi. ABD yönetimi, anlaşma sağlanıp onaylanana ve imzalanana kadar İran’a yönelik ablukanın yürürlükte kalacağını ifade ediyor.

Hürmüz Boğazı ve Petrol Yaptırımları Masada

Taslak mutabakat kapsamında Hürmüz Boğazı’nın geçiş ücretleri olmadan trafiğe açık tutulması ve bölgedeki geçiş düzeninin savaş öncesi seviyelere döndürülmesi hedefleniyor. İran basınında yer alan değerlendirmelerde, Tahran’ın 30 gün içinde boğazdaki geçiş trafiğini normale çevirmesinin, buna karşılık ABD’nin deniz ablukasını kaldırmasının gündemde olduğu aktarıldı. Ayrıca İran’ın petrol sektörüne yönelik bazı yaptırımların müzakere süreci boyunca geçici olarak askıya alınabileceği öne sürüldü.

İran kaynakları, dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması konusunun da anlaşmanın geleceği açısından önemli olduğunu belirtiyor. Bu başlıkta ilerleme sağlanmaması halinde muhtemel mutabakat zaptının geçersiz kalabileceği iddia edildi.

Nükleer Program İçin Güvence Mesajı

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ülkesinin nükleer silah peşinde olmadığını belirterek dünyaya bu konuda güvence vermeye hazır olduklarını söyledi. Pezeşkiyan, buna karşın İranlı müzakere heyetinin ülkenin onuru ve haysiyeti söz konusu olduğunda geri adım atmayacağını da vurguladı. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise İran ile olası anlaşma taslağında ilerleme kaydedildiğini, ancak nihai hedefin İran’ın nükleer silaha sahip olmasının engellenmesi olduğunu ifade etti.

İsrail ve Avrupa’dan Yakın Takip

İsrail basınında yer alan haberlerde Tel Aviv yönetiminin, ABD ile İran arasında sınırlı ve geçici bir anlaşma yapılmasından endişe duyduğu aktarıldı. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun, ABD Başkanı Trump’a İsrail’in tehditlere karşı hareket özgürlüğünü koruyacağı mesajını ilettiği iddia edildi. Avrupa Birliği Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ise Washington ile Tahran arasında anlaşmaya varılması yönündeki ilerlemeden memnuniyet duyduğunu belirtti. Von der Leyen, Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer serbestisinin sağlanması ve bölgesel gerilimin azaltılması gerektiğini vurguladı.

Diplomatik süreçte Türkiye, Suudi Arabistan, Katar, Mısır, Pakistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi ülkelerin arabuluculuk çabalarına destek verdiği belirtiliyor. Buna rağmen taraflar arasında nihai uzlaşmanın sağlanıp sağlanamayacağı, özellikle nükleer taahhütler, petrol yaptırımları ve bölgesel güvenlik başlıklarında atılacak adımlara bağlı olacak.