Faiz beklentisine 2 aylık savaş freni

Ortadoğu’daki savaş, dünya genelinde enerji ve ulaştırma hizmet fiyatlarına ve dolayısıyla enflasyona hızlı yansıdı. Bu da merkez bankalarının faiz kararlarına yönelik beklentileri tersyüz etti. Savaş öncesi Fed’in iki faiz indirimine gitmesi beklenirken artık faiz artırım ihtimali masada. ECB’nin de yılın ikinci yarısında faizlerde artışa gitmesi fiyatlanıyor. Yurtiçinde ise temmuzda beklenen faiz indirimleri, sonbahara ötelendi.

İRAN savaşının petrol fiyatları üzerinden yarattığı enflasyonist etki, dünya genelinde faiz indirim beklentilerinin ötelenmesine, hatta piyasalarda faiz artırımlarının fiyatlanmasına yol açtı. İran’daki çatışmalar başlamadan önce bu yıl iki faiz indirimi yapacağı öngörülen ABD Merkez Bankası’nın (Fed), mevcut durumda faiz artırımına gidebileceği ihtimali masada. Avrupa Merkez Bankası’nın da (ECB) yılın ikinci yarısında politika faizini artırması bekleniyor. ABD ve Avrupa’da son durum böyleyken bir faiz artış sinyali de Japonya’dan geldi. Önceki gün Japonya Merkez Bankası’nın yönetim kurulu üyelerinden Kazuyuki Masu, ekonomide belirgin bir yavaşlama işareti görülmemesi halinde faiz oranlarının mümkün olan en kısa sürede artırılması gerektiğini söyledi. Dolayısıyla dünya genelinde artan enflasyonist endişeler merkez bankalarını sıkı duruşlarını korumaya zorluyor. Brent petrolün 100 doların üzerindeki seyrine devam etmesi ve Ortadoğu’daki savaşa ilişkin düğümlerin çözülmemesi, yurtiçinde de faiz beklentilerini tersyüz etti. Hem içerideki piyasa aktörleri hem de önemli uluslararası bankalar, Merkez Bankası’ndan (TCMB) bekledikleri faiz indirimlerini iki ay ötelemiş durumda.

‘EYLÜLDE 100 BAZ PUAN İNER’

28 Şubat’ta başlayan İran savaşıyla birlikte ham petrol, doğalgaz ve emtia fiyatlarında yüksek oynaklıklar ve artışlar yaşanınca, TCMB de tüm bunların enflasyon görünümü üzerinde oluşturabileceği riskleri sınırlamak amacıyla bazı tedbirler almıştı. Martta bir hafta vadeli repo ihalelerine ara veren banka, likidite araçlarıyla sıkılaşmaya giderek fonlamasını faiz koridorunun üst bandı olan yüzde 40’tan yapmaya başlamıştı. Bu süreçte sıkı politika duruşunu koruyarak mart ve nisan aylarında politika faizini sabit tutmuştu.

TCMB’nin dün 2026 Mayıs’a ilişkin açıkladığı Piyasa Katılımcıları Anketi ise piyasanın yurtiçindeki faiz indirim beklentilerinin sonbahara ötelendiğine işaret etti. Buna göre, piyasa katılımcılarının TCMB’nin politika faizine ilişkin ilk toplantı beklentisi yüzde 37, ikinci toplantı beklentisi yüzde 37 ve üçüncü toplantı beklentisi ise yüzde 35.99 oldu. Bu da şu demek: Piyasa, halihazırda yüzde 37 olan politika faizinin 11 Haziran ve 23 Temmuz’daki PPK’larda sabit kalmasını; 10 Eylül’deki PPK’da ise 100 baz puan düşmesini bekliyor.

TEMMUZ BEKLENTİSİ EYLÜLE ERTELENDİ

Söz konusu anketin yanı sıra TCMB’ye yönelik değişen son beklentiler, bankanın önceki gün enflasyon tahminlerinde yukarı yönlü revizyona gitmesinin ardından geldi. Perşembe günü yılın ikinci enflasyon raporu toplantısında konuşan TCMB Başkanı Fatih Karahan, 2026 yılı ara hedefini yüzde 16’dan 24’e çıkardıklarını; 2026 yıl sonu enflasyon tahminini ise yüzde 26 olarak belirlediklerini duyurmuştu.

Alman bankacılık devi Deutsche Bank, TCMB’nin fonlamada normalleşmeye geçiş ile ilgili beklentisini hazirandan temmuz ayına öteledi. Daha önce faiz indirimlerinin temmuzda başlayacağını öngören banka, bu öngörüsünü de eylül ayına çektiğini duyurdu. New York merkezli Citigroup da enflasyonist baskılar ve döviz kuru politikası nedeniyle TCMB’nin haziran ayında faizlerin sabit tutacağını öngörüyor. Hatta analizde, TCMB’nin bir hafta vadeli repo ihalelerine ara vermesinin, fiili olarak 300 baz puanlık bir sıkılaşma anlamına geldiğine dikkat çekildi.

‘TÜM SEÇENEKLER MASADA’ MESAJI

Öte yandan, önceki gün yılın ikinci enflasyon raporu toplantısında konuşan TCMB Başkanı Fatih Karahan, faiz konusunda şu mesajı vermişti: “Enerji arzına ilişkin aksamaların sürmesi durumunda fiyat artışlarının ikincil etkilerini kontrol altına almak ve beklentileri çıpalamak için küresel ölçekte daha güçlü bir para politikası tepkisi gerekebilir. Bundan sonraki kararlarımız konusunda tüm seçenekler masada. O dönemki enflasyon görünümüne, veri ve haber akışına göre karar vereceğiz.”

PİYASANIN YIL SONU TÜFE BEKLENTİSİ %28.9

TCMB’NİN 2026 Mayıs’a ilişkin açıkladığı piyasa katılımcıları anketi ayrıca, bankanın yıl sonu enflasyon beklentisiyle piyasanın beklentisinin ayrıştığını gösterdi. Ankete göre, geçen ay yüzde 1.82 olan mayıs ayı TÜFE artışı beklentisi, bu anket döneminde yüzde 1.89’a çıktı. Cari yıl sonu TÜFE artışı beklentisi ise yüzde 27.53’ten yüzde 28.94’e yükseldi. TÜFE’de artış beklentisi 12 ay sonrası için yüzde 23.39’dan yüzde 23.82’ye, 24 ay sonrası için ise yüzde 18.02’den yüzde 18.43’e çıktı. TCMB’nin son yıl sonu beklentisi ise yüzde 26.

Ayrıca, piyasanın cari yıl sonu dolar kuru beklentisi bir önceki anket döneminde 51.23 TL iken bu anket döneminde 51.57 TL’ye çıktı. 12 ay sonrası döviz kuru beklentisi bir önceki anket döneminde 53.62 TL iken, bu anket döneminde 54.69 TL olarak gerçekleşti.

TEKNOLOJİ RALLİSİ SONRASI SATIŞ BASKISI

KÜRESEL piyasalarda önceki gün yapay zeka ve teknoloji şirketlerinde görülen sert yükselişler dün yerini artan petrol fiyatlarının tetiklediği enflasyonist endişelerden ve tahvil faizlerindeki yükselişlerden kaynaklı satış baskısına bıraktı. Petrol fiyatlarındaki yükseliş ve tahvil faizlerindeki artış da dün piyasalarda satış baskısına neden oldu. New York borsasında teknoloji hisselerinde devam eden yükselişlerin pozitif etkisiyle önceki gün alış ağırlıklı bir seyir izlenmişti ancak ABD’de endeks vadeli kontratlar ise dün güne negatif seyirle başladı. Dün Avrupa borsaları da karışık bir seyir izlerken; Asya’da negatif seyir öne çıktı. Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi ise dün gün yüzde 0.81 azalışla 14 bin 526,47 puandan başladı. Gün içinde de düşüş eğilimini sürdüren endeks, 14 bin 350,68 puana kadar geriledi. ( )