Hürmüz Sonrası Babülmendep İçin Kapanma Uyarısı

ABD ile İran arasındaki çatışmaların Hürmüz Boğazı çevresine yayılması, bölgedeki enerji sevkiyatı ve deniz ticaretine ilişkin endişeleri artırdı. İran Devrim Muhafızları tarafından yapılan açıklamalarda, ABD ve müttefiklerinin kullandığı diğer ihracat koridorlarının da kapatılabileceği belirtildi. Hangi güzergâhların hedef alındığı açıkça ifade edilmezken, değerlendirmelerde Kızıldeniz’in güney girişindeki Babülmendep Boğazı öne çıktı.

ABD Merkez Komutanlığı, İran kıyıları, Hürmüz çevresi ve Basra Körfezi’ndeki bazı adalarda bulunan onlarca askeri hedefin vurulduğunu açıkladı. Yaklaşık yedi saat sürdüğü bildirilen operasyonun, İran’ın ticari gemilere saldırmak için kullandığı öne sürülen kapasiteyi azaltmayı amaçladığı savunuldu. İran medyasında ise Keşm ve Kiş adaları başta olmak üzere güney bölgelerinde patlamalar yaşandığı aktarıldı.

Enerji altyapısına saldırı tehdidi

ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın müzakerelere dönmemesi durumunda saldırıların askeri noktalarla sınırlı kalmayabileceğini söyledi. Trump, elektrik santralleri ve köprülerin ilerleyen günlerde hedef alınabileceğini belirterek enerji altyapısının şimdilik saldırı listesinin sonunda tutulduğunu ifade etti. Bu açıklamalar, çatışmaların sivil yaşam ve enerji üretimi açısından kritik tesislere sıçrayabileceği yönündeki kaygıları güçlendirdi.

İran ise ABD saldırılarına karşılık bölgedeki Amerikan askeri varlığını hedef aldığını bildirdi. Devrim Muhafızları; Bahreyn’deki ABD Beşinci Filosu’na ait bazı tesislerin, Kuveyt’teki bir lojistik noktanın ve Ürdün’deki Azrak Üssü’nün vurulduğunu öne sürdü. Kuveyt yönetimi bir bölgede çıkan yangının kontrol altına alındığını açıklarken, Ürdün üç balistik füzenin hava savunma sistemleri tarafından düşürüldüğünü duyurdu.

Babülmendep küresel ticaret için kritik konumda

Yemen ile Cibuti ve Eritre arasında yer alan Babülmendep Boğazı, Aden Körfezi’ni Kızıldeniz’e bağlıyor. Hint Okyanusu üzerinden gelen gemilerin Süveyş Kanalı’na ulaşabilmesi için bu geçişi kullanması gerekiyor. Boğazın kapanması halinde Asya ile Avrupa arasındaki deniz taşımacılığının önemli bölümü Afrika’nın güneyindeki Ümit Burnu’na yönelmek zorunda kalabilir.

Bu alternatif rota sefer sürelerini uzatırken yakıt, navlun ve sigorta maliyetlerinin artmasına neden olabilir. Babülmendep aynı zamanda Suudi Arabistan’ın Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu Limanı üzerinden gerçekleştirdiği petrol ihracatı açısından da önem taşıyor. Hürmüz ve Babülmendep’in eş zamanlı kapanması, Körfez ülkelerinin ana ve alternatif ihracat hatlarını birlikte etkileyebilir.

Petrol fiyatlarında yükseliş

Hürmüz çevresindeki çatışmalar ve deniz ablukası açıklamalarının ardından petrol fiyatlarında yükseliş görüldü. Brent petrolün varil fiyatının 83,30 dolara, ABD tipi ham petrolün ise 78,14 dolara çıktığı aktarıldı. Pazartesi günü yüzde 9’un üzerinde yükselen fiyatların, diğer ihracat koridorlarının kapatılabileceği açıklamasından sonra da artış eğilimini sürdürdüğü belirtildi.

Savaş öncesinde dünya petrol ve doğal gaz sevkiyatının yaklaşık beşte birinin Hürmüz Boğazı’ndan geçtiği, bu güzergâhta günlük 15 milyon varilden fazla yakıt taşındığı bildiriliyor. Babülmendep’in de devre dışı kalması halinde etkilerin enerji fiyatlarıyla sınırlı kalmayacağı; Süveyş Kanalı’nı kullanan konteyner taşımacılığı ile Asya-Avrupa tedarik zincirlerinin de ciddi biçimde etkilenebileceği değerlendiriliyor.