Suriye’de sübvansiyonların kaldırılması geçim yükünü artırdı

Suriye’de Ahmed Şara yönetiminin uygulamaya koyduğu ekonomik dönüşüm programının, savaş ve uzun yıllar süren yaptırımlar nedeniyle gelir kaybı yaşayan halk üzerindeki etkileri belirginleşmeye başladı. Elektrik ve ekmek başta olmak üzere temel hizmetlere sağlanan sübvansiyonların azaltılması, faturaların hane gelirleri içindeki payını ciddi ölçüde artırdı. Kamu işletmelerinin özelleştirilmesi, devlet kadrolarının küçültülmesi ve enerji altyapısının yabancı yatırımlara açılması da yönetimin gündemindeki başlıklar arasında yer alıyor.

Şam’dan aktarılan saha gözlemlerine göre yeni tarifeler, özellikle sabit gelirli kamu çalışanlarını ve yurtdışındaki yakınlarının desteğiyle geçinen aileleri zorluyor. Yaşam maliyetlerindeki artışın yalnızca enerjiyle sınırlı kalmadığı; kira, gıda ve diğer temel ihtiyaçlara yapılan harcamaların da hızla yükseldiği belirtiliyor.

Elektrik faturaları maaşlara yaklaştı

Şam’ın güneyindeki El Barde Mahallesi’nde yaşayan 56 yaşındaki Fatima’nın ailesinin, elektrik tüketimini azaltabilmek için evde yalnızca buzdolabını çalıştırdığı aktarıldı. Ailenin daha önce 300 Suriye lirası ödediği elektrik için yaklaşık 13 bin 500 liralık fatura çıkarıldığı belirtildi. İki aylık elektrik giderinin, memur olan eşinin bir aylık maaşına ulaştığı ifade edildi.

Ön ödemeli sayaç sisteminde yeterli bakiyeyi yatıramayan abonelerin elektriğinin kesilebileceği bildiriliyor. Fatima, Irak’ta çalışan oğlunun gönderdiği para olmadan geçinemeyeceklerini, et tüketiminin yılda bir kezle sınırlı kaldığını ve ailenin ciddi miktarda borçlandığını anlattı. Elektrik zamlarına karşı düzenlenen bir gösteriye katıldığını belirten Fatima, protestocuların silahlı bir grubun saldırısına uğradığını da ileri sürdü.

Biyomedikal teknisyeni Ahmed El Çanane’nin aylık gelirinin yaklaşık 260 avro, iki aylık elektrik faturasının ise 220 avro olduğu aktarıldı. Dubai’de çalışan oğlu ile yurtdışındaki kız kardeşinden destek aldığını belirten El Çanane, Şam’daki kiraların yaklaşık üç katına çıktığını ve gıdanın aile bütçesindeki en büyük harcama kalemine dönüştüğünü söyledi.

Kamu sektöründe küçülme ve özelleştirme planı

Yeni yönetimin ekonomi programının yalnızca sübvansiyonlarla sınırlı olmadığı belirtiliyor. Kamu çalışanlarının yaklaşık üçte birinin işten çıkarılması, devlet işletmelerinin özel sektöre devredilmesi ve Baas döneminden kalan devlet ağırlıklı ekonomik yapının değiştirilmesi planlanıyor. Ocak 2025’ten itibaren kamu kurumlarında kapsamlı bir küçülme hazırlığının başlatıldığı aktarılmıştı.

Suriye ekonomisinde kamu sektörü uzun yıllar boyunca ekmek, akaryakıt, elektrik, sağlık ve eğitim gibi temel alanlarda önemli bir rol üstlendi. Ancak savaş, üretim alanlarının parçalanması, para birimindeki değer kaybı ve ekonomik yaptırımlar bu yapıyı büyük ölçüde zayıflattı. Yeni yönetimin sosyal destek mekanizmalarını yeniden güçlendirmek yerine piyasa odaklı bir modele yönelmesi, düşük gelirli kesimlerin daha ağır maliyetlerle karşılaşacağı yönündeki endişeleri artırıyor.

Enerji altyapısı yabancı şirketlere açılıyor

Şara yönetiminin, elektrik altyapısının yeniden yapılandırılması amacıyla Katar merkezli UCC Concession Investments öncülüğündeki konsorsiyumla 7 milyar dolarlık bir anlaşma imzaladığı bildirildi. Konsorsiyumda Türkiye’den Kalyon GES Enerji Yatırımları ve Cengiz Enerji ile ABD merkezli Power International USA şirketinin de bulunduğu belirtildi.

Enerji tarifelerindeki artışın, özel yatırımlara açılması planlanan elektrik sektörünü ticari açıdan daha cazip hale getirebileceği değerlendiriliyor. Enerji, liman, ulaşım ve kamu hizmetleri gibi alanlara yabancı sermayenin çekilmesi, yönetimin yeniden inşa programının temel unsurlarından biri olarak gösteriliyor. Buna karşılık maaşların temel ihtiyaçları karşılamakta yetersiz kalması, ekonomik dönüşümün maliyetinin büyük ölçüde halkın üzerine yüklendiği eleştirilerine neden oluyor.