mRNA Kanser Aşıları ve Kişiselleştirilmiş Onkolojide Yeni Klinik Dönem
Biontech ve Moderna'nın öncülük ettiği kişiselleştirilmiş mRNA kanser aşıları, melanom ve pankreas kanserinde nüks riskini yarı yarıya düşürerek onkolojide çığır açıyor.
Onkoloji dünyası, kanser tedavisinde yüz yıldır kullanılan ve hem sağlıklı hem de tümörlü hücreleri ayırt etmeksizin yok ederek ağır yan etkilere yol açan klasik kemoterapiden; vücudun kendi kusursuz savunma ordusu olan bağışıklık sistemini tümöre karşı eğiten hedefe yönelik immünoterapilere doğru tarihi bir geçiş yaşamaktadır. COVID-19 pandemisi sürecinde milyarlarca insana güvenle uygulanarak rüştünü ispatlayan haberci RNA (mRNA) platform teknolojisi, asıl doğuş amacı olan kanserle mücadele sahasına geri dönmüştür. Uğur Şahin ve Özlem Türeci liderliğindeki BioNTech ile Moderna gibi biyoteknoloji öncülerinin yürüttüğü Faz 3 klinik çalışmaları, kişiye özel kanser aşılarının ölümcül tümörlerin nüksetmesini engellemede benzersiz başarılar sunduğunu kanıtlamaktadır.
Her Hastaya Özel Tasarım: Neoantijen Haritalama
Kişiselleştirilmiş mRNA kanser aşıları, çocukluk çağı aşıları gibi herkese aynı formülasyonla uygulanan standart bir aşı değildir. Tedavi süreci hastadan cerrahi operasyonla alınan tümör dokusu ile sağlıklı kan hücrelerinin yeni nesil DNA/RNA dizileme cihazlarıyla taranmasıyla başlar. Süper bilgisayarlar ve yapay zeka algoritmaları, hastanın tümör hücrelerinde bulunan ancak sağlıklı hücrelerde asla yer almayan genetik mutasyonları (Neoantijenler) tespit eder. En yüksek bağışıklık yanıtı uyandırma potansiyeline sahip 30 ila 40 spesifik neoantijen seçilerek hastaya özel tek bir sentetik mRNA molekülü olarak laboratuvarda sentezlenir.
Katil T Hücrelerinin Kusursuz Avı
Lipid nanoparçacıklar (LNP) içine paketlenen bu özel mRNA molekülü hastaya enjekte edildiğinde; bağışıklık sisteminin dendritik hücreleri bu genetik talimatı okuyarak tümör mutasyonlarını simüle eden antijenleri üretir. Vücudun 'Katil T Hücreleri' (CD8+ lenfositler), bu neoantijenleri düşman olarak kodlar ve tüm vücuda dağılarak mikroskobik düzeyde gizlenmiş tek bir kanser hücresini dahi tespit edip yok edecek biyolojik bir av başlatır. Bağışıklık kontrol noktası inhibitörleri (Checkpoint inhibitors) ile kombine edilen bu aşılar, melanom ve pankreas kanseri gibi en agresif tümör türlerinde cerrahi sonrası hastalığın geri gelme ve ölüm riskini yüzde 45 ila 50 oranında azaltmaktadır.
Üretim Sürelerinde Hız ve Geleceğin Kanser Projeksiyonu
Geçmişte aylar süren kişiselleştirilmiş genetik analiz ve aşı sentezleme süreci, otomatik robotik sentezleme laboratuvarları sayesinde 4 ila 6 haftaya kadar indirilmiştir. Hedef, biyopsi alındıktan birkaç hafta sonra hastanın kendi aşısını hazır hale getirmektir. Türkiye'deki onkoloji kliniklerinde de seçilmiş hasta gruplarında uluslararası Faz çalışmalarına katılım sağlanmakta; yerli aşı ve biyoteknoloji enstitüleri kanser neoantijen haritalama Ar-Ge projelerine hız vermektedir.
mRNA kanser aşısı kansere yakalanmamış sağlıklı insanlara koruma amacıyla yapılır mı?
Hayır. Bu aşılar profilaktik (koruyucu) değil, terapötiktir (tedavi edicidir). Her insanın kanseri kendine özgü binlerce farklı mutasyon barındırdığından aşı ancak kişi kanser teşhisi aldıktan sonra tümörün genetik yapısına özel olarak üretilebilir.
Kanser aşısının kemoterapi gibi saç dökülmesi veya şiddetli bulantı yan etkileri var mıdır?
Hayır. Aşı yalnızca kansere özgü neoantijenleri hedef aldığından sağlıklı kıl köklerine veya mide-bağırsak hücrelerine zarar vermez. En yaygın yan etkiler aşı yerinde hafif kızarıklık, hafif ateş ve grip benzeri bir iki günlük geçici yorgunluk hissidir.























Yorumlar (0)
Yorum yazmak icin uye girisi yapmalisiniz.