Sürdürülebilir Havacılık Yakıtları (SAF) ve Yeşil Gökyüzü: 2030 Vizyonu
Havacılık sektöründe karbon emisyonlarını yüzde 80 azaltan Sürdürülebilir Havacılık Yakıtları (SAF) ve hidrojen motorlu uçak projeleri hız kazanıyor.
Küresel ticari havacılık endüstrisi, dünya genelindeki insan kaynaklı sera gazı emisyonlarının yaklaşık yüzde 2.5 ila 3'ünden sorumludur. Karayolu taşımacılığı bataryalı elektrikli araçlarla hızla karbonsuzlaşırken, yüzlerce tonluk yolcu uçaklarını devasa bataryalarla kıtalararası uçurmak yerçekimi kanunları gereği şimdilik fiziksel olarak mümkün değildir. Uçakların ihtiyaç duyduğu yüksek enerji yoğunluğunu korurken fosil yakıt tüketimini sonlandırmak isteyen havacılık sektörü, Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA) öncülüğünde 2050 'Net Sıfır Karbon' taahhüdüne kilitlenmiştir. Bu hedefin anahtarı: Sürdürülebilir Havacılık Yakıtıdır (SAF - Sustainable Aviation Fuel).
Atık Yağlardan Jet Yakıtına: Yüzde 80 Emisyon Tasarrufu
SAF, yeraltından çıkarılan fosil ham petrol yerine kullanılmış yemeklik bitkisel yağlar, tarımsal atıklar, kentsel evsel atıklar ve orman yan ürünlerinden üretilen biyolojik veya sentetik bir hidrokarbon yakıttır. SAF'ın en devrimci avantajı, 'Drop-in' (Doğrudan İkame) yakıt olmasıdır. Yani uçakların mevcut jet motorlarında, yakıt pompalarında veya havalimanı yakıt depolarında hiçbir modifikasyon yapılmasına gerek kalmadan konvansiyonel Jet-A1 yakıtıyla yüzde 50 oranına kadar karıştırılarak hemen kullanılabilmektedir. Yaşam döngüsü analizlerine göre SAF, fosil yakıtlara kıyasla uçuş başına net karbon ayak izini yüzde 80'e varan oranda düşürmektedir.
Sentetik e-Yakıtlar ve Havadaki Karbonun Geri Yakalanması
Biyolojik atıkların sınırlı arzına karşı uzun vadeli nihai çözüm 'e-Kerosin' adı verilen sentetik yakıtlardır. Bu yöntemde doğrudan fabrikaların bacalarından veya atmosferden doğrudan hava yakalama (DAC) teknolojisiyle yakalanan karbondioksit, yeşil hidrojenle birleştirilerek sentetik jet yakıtına dönüştürülür. Uçak uçarken yakıtı yaktığında atmosfere bıraktığı karbon, daha önce atmosferden toplanan karbonla eşit olduğu için döngüsel bir sıfır emisyon dengesi kurulmaktadır.
Türkiye'nin Biyo-Jet Yakıt Hamlesi ve Havayolu Hedefleri
Avrupa Birliği'nin 'ReFuelEU Aviation' direktifi kapsamında, 2025 yılından itibaren Avrupa havalimanlarından kalkan tüm uçaklarda en az yüzde 2, 2030'da yüzde 6 ve 2050'de yüzde 70 oranında SAF kullanımı zorunlu hale getirilmiştir. Türk Hava Yolları ve Pegasus gibi küresel bayrak taşıyıcılarımız, filolarında SAF harmanlanmış uçuşları başlatmıştır. Boğaziçi Üniversitesi ve TÜBİTAK iş birliğiyle kurulan mikroyosun (alg) tabanlı biyo-jet yakıtı tesisleri ise Türkiye'nin yerli hammaddeyle kendi yeşil havacılık yakıtını üretme vizyonuna stratejik katkı sunmaktadır.
Havalimanlarında Sıvı Hidrojen ve Kriyojenik Altyapı
2035 sonrasında devreye girmesi hedeflenen hidrojen motorlu uçakların önündeki en büyük teknik meydan okuma, havalimanlarının yakıt ikmal altyapısıdır. Hidrojenin sıvı formda eksi 253 derecede muhafaza edilmesi gerektiğinden terminal sahalarında devasa vakum yalıtımlı kriyojenik depolama tanklarının ve özel sızdırmaz robotik dolum kollarının kurulması gerekmektedir. Küresel büyük havalimanları şimdiden 'Hidrojen Vadisi Havalimanı' pilot projeleriyle bu dönüşüme hazırlanmaktadır.
Hafif Karbon Fiber Kompozitler ve Aerodinamik Gövde Tasarımları
Yeşil havacılık dönüşümü sadece yakıtla sınırlı değildir. Yeni nesil uçak gövdelerinde alüminyum yerine kullanılan karbon fiber takviyeli polimerler (CFRP), uçağın toplam boş ağırlığını yüzde 20 oranında hafifletmektedir. Kanat uçlarına yerleştirilen kıvrık kanatçıklar (winglet) ve 'Kanatla Bütünleşik Gövde' (Blended Wing Body) tasarımları, sürtünmeyi en aza indirerek yakıt tüketimini doğrudan azaltmaktadır.
Eski model jet yolcu uçakları yüzde yüz SAF yakıtıyla uçabilir mi?
Mevcut sertifikasyonlar yüzde 50 SAF ve yüzde 50 konvansiyonel jet yakıtı karışımına onay vermektedir. Ancak motor üreticileri yaptıkları test uçuşlarında modern uçak motorlarının hiçbir teknik sorun yaşamadan yüzde 100 saf SAF yakıtıyla da güvenle uçabildiğini kanıtlamıştır; yasal düzenlemelerin yakında yüzde 100'e izin vermesi beklenmektedir.
SAF yakıtı uçak bilet fiyatlarını artıracak mı?
Şu anda SAF üretim kapasitesi küresel jet yakıtı talebinin yüzde 1'inden az olduğu için üretim maliyeti fosil yakıtın 2 ila 3 katıdır. Ancak dünya çapında kurulan dev rafinerilerle ölçek ekonomisi oluştukça maliyetlerin 2030 yılına kadar fosil yakıtla rekabet edebilir seviyelere inmesi hedeflenmektedir.
Tamamen hidrojen motorlu yolcu uçakları ne zaman uçacak?
Airbus'ın ZEROe projesi kapsamında geliştirdiği hidrojen yakıt hücreli ve doğrudan hidrojen yanmalı bölgesel ticari yolcu uçaklarının ilk prototiplerinin 2030'ların ortasında (yaklaşık 2035) 100-200 yolculuk kısa ve orta mesafe hatlarda hizmete girmesi planlanmaktadır.























Yorumlar (0)
Yorum yazmak icin uye girisi yapmalisiniz.